การใส่สายยางให้อาหารสายยางที่ถูกต้อง โดยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนการใส่สายยางให้อาหาร (NG Tube) และการดูแลให้สารอาหารที่ถูกต้อง เป็นกระบวนการที่ต้องใช้ความระมัดระวังสูงสุดเพื่อให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนโดยไม่เกิดอันตราย โดยเฉพาะภาวะปอดอักเสบจากการสำลัก ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยและรุนแรงที่สุดครับ
เพื่อให้การให้อาหารปลอดภัย 100% ควรปฏิบัติตามขั้นตอนและหลักการดังนี้ครับ:
1. การตรวจสอบตำแหน่งสาย (สำคัญอันดับหนึ่ง)
ก่อนเริ่มให้อาหารใน ทุกมื้อ ต้องมั่นใจว่าปลายสายยางยังอยู่ในกระเพาะอาหาร ไม่ได้เลื่อนไปที่ปอดหรือม้วนค้างอยู่ที่คอ
เช็กขีดเครื่องหมาย: ดูว่าขีดหรือตัวเลขที่ติดไว้บริเวณปีกจมูกเลื่อนออกมาจากตำแหน่งเดิมหรือไม่
การดูดทดสอบ (Aspiration): ใช้กระบอกฉีดยาดูดเอาของเหลวในกระเพาะออกมา หากเห็นเป็นน้ำย่อยหรือเศษอาหารมื้อเก่า แสดงว่าสายอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง
การทดสอบด้วยเสียง (Woosh Test): ใช้กระบอกฉีดยาดึงลมประมาณ 10-20 มล. แล้วฉีดเข้าไปในสายยางอย่างรวดเร็ว พร้อมกับใช้หูฟัง (Stethoscope) ฟังที่บริเวณใต้ชายโครงซ้าย หากได้ยินเสียง "ฟู่" แสดงว่าสายอยู่ในกระเพาะ
2. การจัดท่าทางที่ถูกต้อง (Positioning)
แรงโน้มถ่วงเป็นตัวช่วยสำคัญในการป้องกันอาหารไหลย้อนกลับ
ขณะให้อาหาร: ต้องจัดให้ผู้ป่วยนอน ศีรษะสูงอย่างน้อย 30-45 องศา (หรือท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน)
หลังให้อาหาร: ห้ามนอนราบเด็ดขาด ต้องคงท้านอนศีรษะสูงไว้อย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อให้กระเพาะอาหารลำเลียงอาหารลงสู่ลำไส้เล็กได้หมด
3. เทคนิคการให้อาหารที่ลดความเสี่ยง
เช็กอาหารค้าง (Residual): หากดูดน้ำย่อยออกมาแล้วพบอาหารมื้อเก่าเกิน 100-150 มล. ให้ใส่กลับคืนไปและเลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง เพราะการให้อาหารเพิ่มในขณะที่ของเก่ายังไม่ย่อย จะทำให้ท้องอืดและอาเจียนสำลักได้
ปล่อยไหลตามแรงโน้มถ่วง: ยกกระบอกฉีดยาให้สูงกว่าหน้าท้องผู้ป่วยประมาณ 1-1.5 ฟุต แล้วปล่อยให้อาหารไหลลงไปเองช้าๆ (ใช้เวลาประมาณ 15-20 นาทีต่อมื้อ) ห้ามใช้ลูกสูบดันอาหารเข้าอย่างรวดเร็ว
ไล่ลมเสมอ: ก่อนต่อกระบอกอาหาร ต้องพับสายยางไว้เพื่อไม่ให้ลมเข้ากระเพาะ ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการท้องอืด
4. การรักษาความสะอาดและดูแลสาย (Hygiene)
ล้างสาย (Flush): ทั้งก่อนและหลังให้อาหาร/ยา ต้องล้างสายด้วยน้ำต้มสุกสะอาด 30-50 มล. เสมอ เพื่อป้องกันสายอุดตันและลดการสะสมของเชื้อโรคในสายยาง
ทำความสะอาดผิวหนัง: เช็ดรูจมูกด้วยสำลีชุบน้ำสะอาด และเปลี่ยนพลาสเตอร์ที่ติดจมูกบ่อยๆ เพื่อป้องกันแผลกดทับที่ปีกจมูก
5. การสังเกตอาการผิดปกติ
หากพบอาการเหล่านี้ขณะให้อาหาร ให้ หยุดทันที และรีบปรึกษาแพทย์:
ผู้ป่วยไอแรง สำลัก หรือหน้าเขียว
มีอาหารหรือน้ำย่อยไหลออกมาทางปากหรือจมูก
หน้าท้องบวมตึงผิดปกติ หรือผู้ป่วยมีอาการอาเจียน
สรุป: ความปลอดภัยเกิดจากการ "เช็กสายก่อนให้-จัดท่าศีรษะสูง-ให้ช้าช้า-ล้างสายทุกครั้ง" หากปฏิบัติได้ตามนี้ จะช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนและทำให้ผู้ป่วยมีสุขภาพที่แข็งแรงขึ้น
