การให้อาหารสายยางของผู้ป่วยผ่านทางหน้าท้องจะมีวิธีที่แตกต่างจากจมูกการให้อาหารทางสายยางผ่านหน้าท้อง (PEG) มีความแตกต่างจากการให้ทางจมูก (NG) ทั้งในแง่ของ การเตรียมตัว, การดูแลความสะอาดแผล และ ข้อปฏิบัติในการป้องกันภาวะแทรกซ้อน ครับ โดยมีรายละเอียดที่ผู้ดูแลต้องทราบดังนี้:
1. ความแตกต่างด้านวิธีปฏิบัติขณะให้อาหาร
หัวข้อ การให้ทางจมูก (NG Tube) การให้ทางหน้าท้อง (PEG Tube)
การเช็กตำแหน่งสาย สำคัญมาก: ต้องดูขีดที่จมูก และดูดทดสอบน้ำย่อย (pH test) เพื่อกันสายเลื่อนเข้าปอด เช็กเลขที่สาย: ดูเลขที่ระบุไว้บริเวณหน้าท้องว่าเลื่อนออกหรือไม่ สายมักไม่เลื่อนเข้าปอดเพราะเจาะตรงสู่กระเพาะ
ความสะดวกของผู้ป่วย มักระคายเคืองคอและจมูก อาจมีการขย้อนสายออก สบายตัวกว่ามาก ไม่ระคายเคืองทางเดินหายใจ ลดการเจ็บคอ
การไล่อากาศ พับสายก่อนเปิดจุกเพื่อกันลมเข้าท้อง พับสายหรือปิดคลิป (Clamp) ก่อนเปิดจุกเช่นกัน
2. วิธีการทำความสะอาด (จุดที่ต่างกันชัดเจน)
ทางหน้าท้อง (PEG Tube)
การทำแผล: ต้องใช้น้ำเกลือ (Normal Saline) เช็ดรอบรูเจาะวันละ 1-2 ครั้ง เช็ดจากในวนออกข้างนอก และต้องซับให้แห้งสนิทเพื่อป้องกันเชื้อรา
การหมุนสาย (สำคัญมาก): หลังจากใส่สายไปแล้ว 3-5 วัน ควร หมุนสาย 360 องศา และขยับสายเข้า-ออกเล็กน้อยทุกวัน เพื่อป้องกันไม่ให้เนื้อเยื่อเติบโตมาเกาะติดกับแผ่นกั้นภายในกระเพาะ (Internal Bolster)
การอาบน้ำ: เมื่อแผลแห้งสนิท (ประมาณ 2 สัปดาห์) ผู้ป่วยมักอาบน้ำได้ตามปกติ แต่ต้องเช็ดรอบแผลให้แห้งทุกครั้ง
ทางจมูก (NG Tube)
การดูแลผิวหนัง: ต้องเน้นทำความสะอาดปีกจมูกและเปลี่ยนตำแหน่งพลาสเตอร์บ่อยๆ เพื่อป้องกันแผลกดทับที่ปีกจมูก
การดูแลช่องปาก: แปรงฟันและเช็ดลิ้นสม่ำเสมอแม้ไม่ได้ทานทางปาก เพื่อลดแบคทีเรียที่อาจทำให้ปอดอักเสบ
3. ข้อดี-ข้อเสีย ในระยะยาว
ทางหน้าท้อง: เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ต้องรับอาหารทางสายยาวนานกว่า 4-6 สัปดาห์ สายมีความทนทาน เปลี่ยนเพียงปีละ 1-2 ครั้ง ลดความเสี่ยงปอดอักเสบจากการสำลักได้ดีกว่าในบางกรณี
ทางจมูก: เหมาะสำหรับระยะสั้น หากใส่นานเกินไปอาจเกิดแผลในหลอดอาหาร ไซนัสอักเสบ หรือหูรูดหลอดอาหารเสื่อมได้
💡 สรุปขั้นตอน "ความปลอดภัย" ที่ยังต้องทำเหมือนกัน
ท่านอน: จัดท่าศีรษะสูง 30-45 องศา ทั้งขณะให้และหลังให้ 1 ชั่วโมง
เช็กอาหารค้าง: ดูดเช็กอาหารที่ยังไม่ย่อยจากมื้อก่อนหน้าทุกครั้ง
ความเร็ว: ปล่อยอาหารช้าๆ สม่ำเสมอ ไม่ควรเร่งบีบกระบอกฉีด
ล้างสาย (Flush): ให้น้ำสะอาด 30-50 ซีซี ตามทันทีหลังให้อาหารหรือยา เพื่อป้องกันสายอุดตัน
